Të ndihmosh (pak Kierkegaard gegnisht)

Ta ndihmosh dikond

Nëse due ta shpie dikond

Drejt nji qëllimi t'caktum 

Ma s’pari duhet ta gjej

Aty ku ndodhet

E q’aty t'ja nis.

Ai që s’un e ban

Gënjen vedin

Kur beson

Se mund t’i ndihë kujt.

Për ta ndihmue kond

M'asht dash me kuptu doemos

Ma tepër se ai vet’

Por ma s’pari

Çka ai din

 

E nëse s’muj

Nuk ban dert

Që munem e di shum' ma tepër

Nëse due gjithqysh me tregue

Sa shumë dij e mund

Kjo mvaret prej se jam mendjemodh e kryenalt

E due në fakt me m’admiru tjetri 

Jo me e ndihmue.

Çdo ndihmë e vërtetë nis me përulsi

Para atij që ndihmon

Ndaj duhet ta kuptoj se

Kjo me ndihmue kond

S’o me e zoterue

Po me dash me i sherby.

 

E nese s’e di askaq

As me ndihmue kerrkon s’di!

Shkruar ne gjysmen e pare te 1800.

Përgjithësisht për emigracionin në Suedi (1)

Kuptoj se në Shqipëri e Kosovë ka një florë informacioni për emigracionin ne Suedi. Ca janë të dhëna korrekte e të tjera jo. Pjesë të informacionit ndoshta lihen pa u permendur kastile. Një pjesë zbukurohet apo harrohet në ri tregim e përsëritje. Qoftë për mundësitë kërkesat kushtet, rezultatet  etj etj.

Duke mos marrë përsipër të sqaroj apo shpjegoj gjithçka sepse vendimet e përzgjedhjet ashtu si dhe mundësitë apo rezultatet e mundimeve e përpjekjeve janë individuale do të doja t'i dedikoj disa postime fakteve të emigracionit ashtu siç gjenden në të dhënat zyrtare apo mediatike.

Në postin e parë do të them diçka për azilkërkuesit por duke paralajmëruar se në 2013 (vit për të cilin e gjeta me lehtësisht shifrën) 1 156 shqiptarë dhe 1 209 kosovare kërkuan azil në Suedi. Nuk e di saktësisht  sa prej tyre morën të drejtën e azilit por po të gjykoj nga artikujt në media për grevën e urisë nga persona të emigruar për gjakmarrje  në tetor 2014 (për të cilën do të flas herë tjetër) si dhe rastin e fëmijës 3 vjeçar nga Kosova që për shkak të sëmundjes nuk mund të transferohej e prapëseprapë ju refuzua aplikimi probabiliteti është shumë i vogël.

Ndërkohë procesi i aplikimit për azil (më tepër detaje për formatin e aplikimit herë tjetër) është i zgjatur, (deri disa vjeçar) depresionues dhe demotivues  (për të thënë më të paktën).  I takon azilkërkuesit të vërtetojë nevojën për mbrojtje dhe rrezikun që i kanoset e që e shtyn të kërkojë leje qëndrimi në Suedi.

Azilkërkuesi  pasi ka bërë kërkesën dhe deri sa të marrë lejen e punësimit e të qëndrimit nuk ka të drejtë të punësohet dhe banon në një banesë të marrë më qera nga Enti i emigracionit së bashku me aplikues të tjerë. Banesat kanë qenë të paracaktuara por dyndja e viteve të fundit ka krijuar probleme. (Edhe për  këtë linjë shpresoj të  shtjelloj më tepër me vonë por banesat gjenden nga qytetet më  qendrorë e deri në fshatrat më të humbura ish kazerma ushtrie hotele të falimentuara etj etj)

Por për tu rikthyer tek ajo që në fakt doja të shpjegoja te ky post. Diçka që është relativisht pozitive në mes problemeve dhe vështirësive. Ana financiare e mbijetesës së azilkërkuesit.
 
Një person që ka aplikuar për azil në Suedi dhe nuk ka mundësi të financojë qëndrimin këtu merr këto pagesa ditore derisa të merret vendim për kërkesën e tij.

Nëse banon në një nga banesat e dhëna nga Enti i Emigracionit ku jepet edhe ushqim (kr= korona suedeze ose ndryshe SEK. 9 kr afërsisht 1 euro)

24 kr/ditë  për të rritur
19 kr/ditë për të rritur që bashkëjetojnë
12 kr/ditë për femijë deri 17 vjeç (Nëse janë më shumë se tre fëmijë përgjysmohet vlera nga fëmija i tretë e sipër)

Nëse aplikuesi banon vetë dmth kujdeset vetë për ushqim etj pagesat janë:

71 kr/ditë për të rriturit
61 kr/ditë për të rritur që bashkëjetojnë
37 kr/ditë për fëmijët deri 3 vjeç
43 kr/ditë për fëmijët 4–10 vjeç
50 kr/ditë për fëmijë 11–17 år (nga fëmija i tretë e sipër përgjysmohet vlera)
Përveç ushqimit pagesa ditore duhet të përdoret për rroba këpucë medikamente dhe vizita mjekesore dentist artikuj higjene dhe të përdorimit të përditshëm  si dhe për aktivitete të kohës së lirë (kafe cigare etj etj).

Shifrat më sipër vijnë nga Enti i emigracionit si dhe nga Migrationsinfo
http://www.migrationsinfo.se/fragor-och-svar/hur-mycket-pengar-fr-flyktingar/

Perla muzikore në shqiperim të lirë

Pjesa e pare e tekstit te kenges
Nga malli për ty

Një përjetësi e jetova sikur të mos ishe ti
Në çdo endërr ishe afër kaq afër e pranë
Kur  mendoja se të gjeta ishe ti tjetërkund
Sa herë gjeta dikë pashë që ëndrra mirazh qe bërë

Pa mendo gjithë perqafimet qe u ika nga malli per ty
Se e dija që aty je dhe mua me pret
Po të gjitha ditët kur renda e lodhur  e trishtë
Derisa gjeta njeriun me t'bukur që ishte

Ish e thjeshtë e bukur. Më the qe me kishe prit'
E pernima që kishte një parajsë mbi tokë dhe e pashë
Dhe m'u lute ta ndaja jetën time me ty
T'i ndoqa hapet dhe gjithë ëndrrat i patëm bashkë

Teksti në suedisht: http://artists.letssingit.com/cajsastina-akerstrom-lyrics-av-langtan-till-dig-m76cgqp#ixzz3Tg00EZEu

Åsa Jinder & Cajsa Stina Åkerström* Av längtan ti…: http://youtu.be/ihFqBn4jrk8

Perla muzikore në shqipërim të lirë

Nga malli për ty

Një përjetësi e jetova sikur fare të mos ishe ti
Në çdo ëndërr ishe afër, kaq afër kaq  pranë
Kur  mendoja se të gjeja, ti ishe tjetërkund
Sa herë gjeja dikë pashë ëndrrën mirazh të bërë.

Pa mendo të gjithë prehrat që lashë nga malli për ty
Se e dija që aty je dhe që mua më prisje
Po të gjitha ditët kur renda e lodhur  e trishtë
Derisa gjeta njeriun më t'bukur që ishte.

Ish e thjeshtë e bukur. Më the qe me kishe prit'
E pernima që kishte një parajsë mbi tokë dhe e pashë
Dhe m'u lute ta ndaja jetën time me ty
T'i ndoqa hapat dhe gjithë ëndrrat i patëm bashkë

Pa mendo të gjithë prehrat që lashë nga malli për ty
Se e dija që aty je dhe që mua më prisje
Po të gjitha ditët kur renda e lodhur  e trishtë
Derisa gjeta njeriun më t'bukur që ishte.

Nuk ka askënd që e ndolli zemrën time kaq mrekullisht
Me përkujdesjen ti zhduke hidhërimin e dhimbjen
Të gjitha hijet, gjithë errësirën që më parë ishte aq e qartë
E largon dhe dritën që qiellit ngrihet e shohim bashkë.

Pa mendo të gjithë prehrat që lashë nga malli për ty
Se e dija që aty je dhe që mua më prisje
Po të gjitha ditët kur renda e lodhur  e trishtë
Derisa gjeta njeriun më t'bukur që ishte.

Teksti në suedisht: http://artists.letssingit.com/cajsastina-akerstrom-lyrics-av-langtan-till-dig-m76cgqp#ixzz3Tg00EZEu

Ti je gjithcka

Kenge e mrekullueshme :)
Ne shqiperim te lire nga une .

Ti je gjithe c'kam desheruar
Ti je gjithe c'kam enderruar
Ti me sjell te gjithe kujtimet
e endrrave qe pata harruar
ti me sjell deshire e shprese
dhe gjithmone nje buzagaz
te ta fal gjithe dashurine
dhe gjithe jeten te te jap

se ti me je prane kur askush s'me sheh
je aty kur fryn furtune
je aty kur nata tremb
dhe kur dita zbardh fatlume
ndaj te dua gjithmone prane
teksa vitet vitet ndjekin
dhe gjithe jeta na mesoi
eshte qe ardhmja eshte jona

Lalala…

kur dhe ora ka ndaluar
edhe koha nuk leviz
dhe nuk ke guxim te thuash
ate qe nga zemra deshiron
do te marrim dora-doren
do kujtojme k'te dite si sot
dhe kuptojme qe sidoqofte
pergjithmone do te jemi tok

se ti je gjithe c'kam desheruar
ti je gjithe c'kam enderruar
ti me sjell te gjithe kujtimet
e endrrave qe pata harruar
ti me sjell deshire e shprese
dhe gjithmone nje buzagaz
 te ta fal gjithe dashurine
dhe gjithe jeten te te jap

Po, do ta fal gjithe dashurine
dhe gjithe jeten te ta jap

Tekstin orgjinal ne suedisht e gjeni ketu Teksti

Te gjithe duan te vene ne parajse po asnje s'do te vdesi

Muzika na nxit. Nganjehere me ritmin. Nganjehere me tekstin. Nganjehere me te dyja. Nganjehere eshte interpretimi ai qe na prek me shume.

Titulli i postit ashtu si dhe teksti me poshte eshte nje kenge Hip-hop. Nje kenge kult.
Orgjinali kendohet nga Timbuktu, ne programin "Shume here me bukur" u ripunua nga Laleh.
Krahasimin mund ta beni vete ...

Personalisht une adhuroj tekstin. Ne shqiperim me dore te lire...

Orgjinali i Timbuktu

Versioni i Laleh

Se njeriu do ate qe do dhe e do tani
Se nese te vjen mundesia s'ka rendesi sesi
se jemi me keq se ergesira kur vjen puna per te grabur
Dhe nese dikush me pengon do kercasi dajaku
asgje s'eshte e shenjte kur kerraba terheq
dhe nese marrim pak prape karvani udh'heq
S' bejme as kompromis e as falim dicka 
se e ben ndokush tjeter ne nuk jemi merhuma 
Une dua te kem ate qe kane me te miret
edhe une si ata, se paguhen t'paf'tyret
po ata nuk e dine qe une s'kam se c'humbas
dhe asnje paramendim nuk kam t'me mbaj pas

Refreni
Te gjithe e duan parajsen po asnje s'do te vdese
te gjithe duan te korrin po pa mbjelle as vese 
Te gjithe e duan copen e tortes ta kene e ta hane
t'u jepet c'u takon por per te dhene s'kane 

Dhe do bej edhe une sic kane bere ata 

do ta bej fare mire
sa te ngopem sa t'e grah
se kush mund te thote c'eshte e drejte a jo
kur moralit i ka vdekur dhe nene dhe baba. 
Njerzit vrasin njerez per buken e gojes
shteti terhiqet ja le vendin nevojes 
Per biznese qe zhgrapin e s'japin as rroga
qe mbajne fjalime po s'mbyllin as gropa 
kaq shume muturishta sa thua jane zbrazur
gjithe barqet e botes 
dhe ne notojme ne genjeshtrat e lotet 
Te vertetat kane ngelur vetem si kujtime
per cdo gje qe ruajme shume fshihen ne harrime 
pra zonja e zoterinj keta jemi ne
megjithese perparim na premtojne ne TV. 

Ref

Dhe do ti pështyj shenjtorët si të ish ditë e fundit, 
Dhe e dija ç'më priste dhe e dija ç'më lusin

Ndoshta gjej përgjigje ne raundin e fundit
Shumë raste te humbur fershellima pas veshit
E gjatë është lista si faturat e Keshit
Le të bëjë sa të bëjë edhe sa frëngu pulen
E kam menduar po ma humbi vulën 
Së te zhytesh thelle ta lodh psikiken
Paguan per gjerat qe kane kuptim

Se i tillë është ligji s'ben dot evakuim

E di se cfare shoh dhe nuk shoh gje tjeter
dhe ajo qe shoh me ngre gjakun e vjeter 
jemi duke shkuar ne nje rruge te paemer
Ishalla kthejme mendje pa a shuar planetin
vegla, gjera, sende a ja vlen t'i kemi 
nese plaget ne zemer per ata qe na gricin
rreziqet jane te shumta po duhet ti marrim
se vuajtja behet shumefish kur mungon kapitali 
konsekuencat nuk me vrasin trurin aspak 
se e vetmja ndihme vjen nga imi gjak
dhe mund te pyesesh ke te duash 
te mire e te ligj 
po askush s'ka deshire te asistoje armiq
dhe gjithcka rezulton ne nje spirale tatepjete 
dhe perplasemi mano a mano deri sa humb nje jete. 

Teksti orgjinal gjendet ketu: Teksti 

Nostalgji kunderproduktive...

Fotoja eshte nje lajmerim ne nje gazete. Teksti lexon si me poshte:

"Kerkoj nje burre me mbiemrin Kristensen emri nuk me kujtohet, me orgjine nga Alborg. Je 75+ vjec. Punove ne Suedi veren dhe vjeshten 63 ne Lidköping dhe Uppsala. Me mban mend mua Ann-Marie (Millan). U takuam shume here ne Lidköping. E mbajtem kontaktin permes mikeshes sime Ruth Ört sepse une nuk isha e lire.
Te kam menduar keto 50 vjet, kam pyetur c'ndodhi ne jeten tende, shpresoj te kesh qene i lumtur. Nese jeton ende dhe e sheh kete njoftim kontakto gazeten, ata kane adresen time." 

Lajmerimi perhapet faqeve te Facebookut si imazh romatizmi, shprese dhe prove e mbijeteses se dashurise. Natyrisht.

Mua nderkohe ky njoftim me ben te reflektoj. Per ikshmerine e shpreses. Per brishtesine e ndjenjav
e. Per njerezit qe detyrimisht dhe pakthimshmerisht zgjedhin te sigurten para te paditures dhe jetojne 50+ vjete me koken pas sepse kur e paten mundesine nuk guxuan. Sepse nuk i besuan vetes e as dashurise se tyre. E aq me pak tjetrit. Mundesite merren ose harrohen. E nese s'jane atje krijohen. Te jetosh gjithe jeten me "ne se.." do te thote te jetosh pergjysem.

Nuk e di c'i ndau, e as c'i bashkoi, Kristensenin dhe Millen. Di qe te pakten njeri prej tyre ka jetuar me koken pas e ajo nuk eshte jete. Jeta nuk mund te jete nostalgji. Kujtimet jane nje gje. Jeta dicka tjeter. Mund te jete absurde po ne ate absurditet ka vend per jete te kitheta qe papritur behen paralele.

Nese eshte e mundur...ajo qe deshiron.. eshte e bere.
Ne qofte e pamundur...ne e deshiron...do te behet.

E rendesishme eshte qe rrathe koncentrike te deshires, jetes, realizimeve te kene pikenisje veten dhe limit qiellin.

Barazia gjinore ne suedi 30 vitet e fundit

Ne tridhjete vjetet e fundit byroja qendrore e statistikes suedeze (SCB) ka matur dhe bashkerenduar te dhena per meshkujt dhe femrat. Keto matje krahasojne punesimin, shkollimin, rrogat etj dhe permblidhen ne raportin "Mbi burrat e grate" qe riprodhohet periodikisht. Ne tridhjete vitet e fundit ky raport eshte botuar 13 here dhe materiali krahasues qe ofron mundeson tanime krahasime midis brezave. 

Ideali i barazise gjinore 

Qellimi kryesor i barazise gjinore eshte qe grate dhe burrat te kene te njejten force dhe mundesi per te krijuar dhe dhene drejtim shoqerise dhe jetes vetjake. Kjo nenkupton nder te tjera qe grate dhe burrat te kene te njejtat mundesi dhe kushte ne fushen e arsimit dhe sigurimit te nje punesimi me nje rroge qe lejon stabilitet dhe veteadministrim ekonomik gjate gjithe jetes. 

Dita ka njezetekater ore 

Koha eshte e barabarte. Te gjithe njerezit kane 24-ore ne dite per ti disponuar si deshirojne. Natyrshem cdo individ i perdor keto 24-ore ne menyra te ndryshme. Ne nje prespektive gjinore mund te shohim nje dallim te dukshem. Nje pjese me e madhe grash punojne me orar te reduktuar. Me saktesisht 30 perqind e grave ne krahasim me 11 perqind te burrave. Gjithsej midis moshave 20-64 vjec punojne 77 perqind e grave dhe 82 perqind e burrave.  

Punet e shtepise

Cdo 10 vjet (1990, 2000 e 2010) behen krahasime te detajuara te perdorimit te kohes. Ne keto pikematje analizohet se si e perdorin grate e burrat 24-oreshin (dmth nuk analizohet vetem orari i punes). Matja e fundit tregoi se grate perdorin mesatarisht 3,5 ore ne dite per te mirembajtur shtepine nderkohe qe burrat perdorin 2,5 ore. Krahasuar me matjen e 1990 orari i meshkujve eshte rritur me 8 minuta nderkohe qe totali eshte ulur sepse grate tanime perdorin nje ore me pak sesa ne 1990. Nuk dihet nese ndryshimi i dedikohet rritjes se nivelit teknik qe e mundeson kete pakesim apo thjesht ndryshimit te mentalitetit dhe menyres sesi zgjedhim te organizojme prioritetet e dites.

Sigurimi per prinderit 

Qe pas hyrjes se pagesave per prinderit ne 1974 enti i sigurimeve shoqerore (Försäkringskassan) ka analizuar statistiken per te treguar sesi shfrytezohet kjo mundesi. Megjithe obligimin per barazi gjinore dhe detyrimin qe ati te marre minimalisht 2 muaj leje prindi ( nga te cilet njeri u detyrua nga legjislacioni ne 1995 dhe i dyti ne 2005) vazhdojne te jene nenat ato qe e shfrytezojne kete siguri me se shumti.. 75 perqind e nenave marrin leje prindi ne krahasim me 25 perqind te eterve. Kur femija ka mbushur moshen 2 vjecare nena ka terhequr mesatarisht 281 dite me leje prindi dhe babai 51 dite (nga 480 totale).

Diferencat ne rroga 

Dallimi midis punes me orar te pjesshem, punes brenda shtepise dhe marrjes se lejes se prindit jane te ndjeshme megjithe utjen ne tre dekadat e fundit. Ai dallim midis femrave dhe meshkujve qe vazhdon te jete konstant eshte dallimi midis rrogave. Mesatarisht nje grua mer 87% te rroges se nje burri. 

Te ardhurat neto 

Pervec rroges enti i statistikes SCB krahason edhe te ardhurat neto. Ne to llogaritet edhe te ardhurat nga kapitali si aksionet dhe perqindjet e interesit etj. Pas heqjes se taxave dhe tatimeve nga keto te ardhura dmth ne llogaritjen e te ardhurave neto rrogat e grave arrijne 78% te rroges se burrave. 

Pensionet

Dallimet ne rroga japin detyrimisht edhe dallime ne pension. Aktualisht pensionet e femrave jane sot ne nivelin 66 perqind te atyre te meshkujve. Dallimet jane ama me te dukshme per pensionistet mbi 85 vjecare sesa nder ata qe sapo kane filluar terheqjen e pensionit. Kjo varet pjeserisht nga sistemi i ndryshem i pensioneve per breza te ndryshem si dhe nga fakti qe eshte brezi i lindur ne 1940 e me vone ku grate filluan te perfshihen ne punesim ne kushte relativisht te barabarta. 

Postimi i mesiperm bazohet tek Raporti i SCB http://scb.se/sv_/Hitta-statistik/Statistik-efter-amne/Levnadsforhallanden/Jamstalldhet/Jamstalldhetsstatistik/12252/12259/Behallare-for-Press/375659/

Rregulla per prinder e femije (1)

Ky postim behet per te shuajtur kuriozitetin tuaj (nese jeni kurioze per rregullat dhe zgjidhjet praktike ne Suedi) si per te permbledhur shpjegime per disa gjera per te cilat me behen shpesh pyetje. Suedia eshte vend i perparuar persa i perket ndihmes sociale dhe kompensimeve te ndryshme. Nder te tjera kompensimi per prinderit eshte mjaft i mire (vlera minimale arrin per 2014 ne 180 SEK/dita (afersisht 19 euro). Per cdo femije qe lind prinderit perfitojne 480 dite leje prindi qe mund ti disponojne deri sa femija te mbushi moshen 8 vjecare (12 vjec sipas rregullave ne varesi te vitit te lindjes). Pervec ketyre diteve 10 dite jane vecanerisht per babain dhe mund te merren deri sa femija te mbushi 60 dite. 480 ditet mund te disponohen si te duan prinderit (shteti nxit ndarjen e barabarte dhe paguan 50 SEK shtese ne dite per prind( 5 euro)nese prindi qe ka te ardhurat me te mira merr dite leje. Shume familje i ndajne keto dite ne menyre qe femija dhe prinderit te mund te rrijne ne shtepi sa me gjate. Ideja kryesore eshte qe sa me shume femija te rrije me prinderit aq me shume avantazhe do te kete me vone. Sa me shume te evitohet ndenja ne ambjentet e "stresuara" me shume femije te kopeshteve aq me mire per femijet. Cerdhe nuk ekzistojne dhe mosha me e heret ne te cilen femija mund te nisi kopeshtin eshte mosha 1 vjecare. Zakonisht jane 3 edukatore per nje grupp me 13-21 femije( ne varesi te moshes se femijeve). Maksimumi i orarit te kopeshtit eshte e barabarte me orarin e punes se prindit plus rrugen per/nga puna e kthim. Shumica e femijeve jane ne kopesht 6 ore sepse suedezet besojne ne attachment parenting dhe perkujdesjen e vete prinderve per kultivimin e femijes. Cdo komune (bashki) ka rregullore te vetat per administrimin e kopeshteve dhe te shkollave. Fisi, familja etj nuk ndihmojne ne mbajtjen e femijeve ne ndonje menyre te vecante sepse zakonisht ata jane akoma ne marredhenie pune ose merren me hobby dhe aktivitete te tjera (mosha e pensionit eshte 65 vjec me disa perjashtime per dalje ne pension me marreveshje nga mosha 61 vjecare).Nese prinderit jane te papune, te semure, studiojne apo jane me leje prindi me femijen nr 2 etj femija i pare mund te jete ne kopesht maximalisht 15 ore (ne shumicen e komunave). Nese prindi eshte me leje (pushime) femija nuk mund te jete ne kopesht. Sistemi me dado etj nuk ekziston (me perjashtim te rasteve te vecanta si psh princesha Estelle etj. Mundesia per te marre au pair ekziston por kompensimi eshte shpesh here i paperballueshem ne krahasim me ndihmen e paket qe mund te ofrohet (mazimalisht 15 ore pune dhe duhet te ofrohet rroge e pranueshme ushqim ndihme per studimet sigurime etj). Ndermarrjet qe ofrojne ndihme me pastrim etj kane filluar te ofrojne edhe ndihme per detyrat apo edhe per mbajtjen e femijeve megjithate praktikisht vetem nje perqindje e vogel e njerezve e shfrytezojne kete mundesi. Kjo sepse kostoja eshte relativisht e madhe per aresye te orareve te papershtatshme dhe sigurimeve e pagesave shtese te lidhura me to (cmime nga 250-400 SEK/ora dmth 25-40 euro/ora hyjne tek tarifat normale). Shpresoj te mund t'i rikthehem temes me vone me me shume plotesime e detaje. Per lejen e prindit dhe kompensime te tjera per kete mund te lexoni ne shqip (mgjse jo plotesisht korrekt) informacionin zyrtar nga agjensia e sigurimeve shoqerore Försäkringskassan http://www.forsakringskassan.se/sprak/shqip/foralder_shqip Vecanerisht per pagesen prinderore (po ne shqip) http://www.forsakringskassan.se/wps/wcm/connect/7e87839a-f62c-4eef-a408-16660cbef131/F%C3%B6r%C3%A4ldrapenning_FK_4070+Fa_sq.pdf?MOD=AJPERES Pergjithesisht per sistemin e kujdesit ndaj femijeve (kopesht, parashkolle shkolle) mund te lexoni ketu (ne suedisht)http://www.barnomsorgsguiden.se/empty_27.html

Muzikë me vlera - tekst i shqiperuar

Nën sipërfaqe - 

 kenge nga Uno Svenningson

Nën sipërfaqe

ka imcake e kolosë

Nën sipërfaqe 

ka dhe gaz po ka dhe lotë 

Ka shumë gjëra që rreth ndodhin

që ne s'mundim t'i kuptojmë  

Por gjithmone e gjejme pergjigjen

thelle ne fund te vetes sone

Nen siperfaqe

E di e di e di qe ti aty je

e di e di e di qe ti aty je

e di e di e di qe ti aty je

Qeshje pije e dolli 

pas pak ka kaos aty

dikush shkelmon

mbi nje te pafaj

nje te pashanc

E shoh ate askush s'e ve re

as une as ti jo nuk e sheh

e stermadhe frika 

me ndalon vuajtjen t'ja njoh  

Nen siperfaqe

nga vetja me vjen turp

Nen siperfaqe

imazhi djeg si urth

E di e di e di qe ti aty je 

e di e di e di qe ti aty je

e di e di e di qe ti aty je 

Dhe mendoj une shpesh per ty

po te ishe vllau im

edhe une do isha shndruar ne 

perbindesh utan kthim

Kur e shoh keqligesine 

qe njerzimi e cliron

vuajtjet e pakuptim

nuk arrij ta kuptoj dot

qe te gjithe ne kemi qene

te pandihme si femi

ndonjehere kemi dashur 

pa limite pa kufi 

Nen siperfaqe 

te gjithe jemi imcake

Nen siperfaqe

nervi shpirtrat mpak

Kjo eshte nje nga kenget me te bukura e me te prekshme te muzikes suedeze. Teksti qe me pak fjale percjell dhunen, mos nderhyrjen e vezhguesve, alkolizmin, ndjenjen e fajit etj ka nje melodi e nje ritem te vecante. Nuk pretendoj se perkthimi qe bera i percjell te gjitha nyancat e kenges po u perpoqa ti permbahem ritmit te saj. 

Fillimvjeshte ne bregdetet veriore

a) vajze qe vallezon ne natyre-ose peme
b) liqerth -ose gji detar i nje gadishulli i krijuar nga drure te zhvendosur nga deti
c) lule vjeshte - ose kerpudhe

More from Lisa Ekdahl- Now or Never

Hey there baby make up your mind
'Cause I've been waiting such a long, long time
Now baby or never 'cause I been so good to you
Now baby or never 'cause I've been so lonesome, too
Now baby or never if I mean anything to you
Now baby or never 'cause I've wasted so much time
Now baby or never and you must make up your mind
Now baby or never it ain't no fault of mine

It's got to be yes or no
It's either you stay or go
You can't leave me on the shelf
You gotta commit yourself
It's either you will, or you won't fall In love with me

I'm gonna call you once more on the telephone
I'll give you till twelve then I'll be gone

Now baby or never 'cause I been so good to you
Now baby or never I've been so lonesome, too
Now baby or never if I mean anything to you
Now baby or never 'cause I've wasted so much time
Now baby or never and you must make up your mind
Now baby or never it ain't no fault of mine

It's got to be yes or no
It's either you stay or go
You can't leave me on the shelf
You gotta commit yourself
It's either you will, or you won't fall In love with me

It's got to be yes or no
It's either you stay or go
You can't leave me on the shelf
You gotta commit yourself

It's either you will baby or won't
You do baby or don't
Will baby or won't fall in love with me

Lyrcis come from http://www.actionext.com/names_l/lisa_ekdahl_lyrics/now_or_never.html

BIG BROTHER - te lexon

Para dy oresh u miratua ne parlamentin suedez njeri nga ligjet me te kritikuara te momentit.
Ligji i jep te drejte Institutit te Mbrojtjes se Radios- Försvarets radioanstalt (FRA) - Swedish National Defence Radio Establishment- qe pergjigjet per pergjimin dhe analizen e transmetimeve, identifikimin e kercenimeve te jashtme, sigurimin e sistemeve informatike te shtetit dhe te agjensive shteterore, ndihmon ushtrine suedeze me materiale ne rast lufte informatike, analizon sisteme kryptimi dhe dekryptimi per perdorimin e qeverise dhe ushtrise suedeze, te grumbulloje, perpunoje e analizoje te gjitha materialet elektronike, zanore, radiofonike, telefonike qe kalojne kufijte e Suedise.

Ne nje vend ku integriteti personal eshte pothuaj i shenjte ku histeria e ndjekjes dhe pergjimit te personave me prirje politike te majta krijoi skandale si afera IB (Byroja sekrete informative puna pergjuese dhe ndjekese e se ciles u zbulua nga gazetari dhe me vone shkrimtari Jan Guillou) nje ligj si ky qe u miratua sot eshte kthim mbrapa. Krahasimet e fundit ne forume interneti e vene Suedine ne paralel me shtete si Kina dhe Turqia.

Ligji i jep institutit te mbrojtjes per detyre te pergjoje te gjitha komunikimet me "kabell" qe kalon kufijte e Suedise.

Me ndertimin e sotem te internetit pothuaj cdo lloj komunikacioni, edhe ai qe e ka si pikenisjen ashtu edhe pikemberritjen brenda Suedise, kalon pertej kufirit gjeografik te vendit. Gje qe e fut kete informacion brenda fushes se pergjimit te Institutit. E-maile, chat, sms, transmetime ne web, biseda me telefon fiks apo celular, gjithcka do te analizohet.

Per pergjimin, sipas ligjit te ri, nuk eshte e nevojshme asnje vendim gjykate. Madje madje nuk ka nevoje qe te ekzistoje ndonje dyshim per veprimtari te jashteligjshme.

Qeverise dhe departamenteve apo enteve te ndryshme shteterore nepermjet ketij ligji u hapet rruga per te kerkuar informacion ne bazen e grumbulluar nga Insituti i Mbrojtjes.

Nje nga sigurite e deritanishme (nje gazetar nuk eshe i detyruar t'i tregoje nga i ka marre te dhenat dhe cdokush ka te drejte ti jape informacion medias) shnderrohet ne fjale boshe sepse cdo kontakt me media mund te pergjohet.

Qellimi i ligjit eshte te mbroje shtetin dhe qytetaret suedeze nga "kercenimet e jashtme"qe nuk mund te parashikohen (lexo terrorizmi). Ne te vertete ky ligj kercenon nje shoqeri te hapur dhe te lire.

Per momentin nuk kam nerva te pranoj se ligji ka disa ane te mira- me karrema te vogla mund te kapen peshq te medhenj- sepse ndryshimet e kerkuara nga shume parlamentare nuk u bene- gje qe per mua nenkupton qe me rrjeta te stermedha do kapen peshq te vegjel qe ose do mbyten ose do rihidhen ne det te demtuar- dhe ne vend qe ligji te nisej per rishqyrtim ai u miratua.

Di gjithashtu qe ekziston mundesia per ta vazhduar ta ruaj "integritetin" edhe ne internet fale programeve si skype apo e-mailave te koduara. Por, nej gje e tille kerkon qe te ndryshoj une ne vend qe te ndryshohet ligji per te akomoduar integritetin tim apo te personave si une.

Lisa Ekdahl "Kush e di (Vem vet)"

Kerkoj falje per shqiperimin bernut po "kaq munda, kaq bera" kete te premte mbremje.

Shqip: Kush e di? - nga Lisa Ekdahl
Ti si peralle je, shume ireal per te qene i vertete.
Qe ne u poqem, nje peralle ne vetvete.
Mundeshim po kaq lehtesisht
kurre mos qeme takuar.
Apo thua qe takimi yne
qe para lindjes qe paracaktuar?

Ref: Kush e di, sigurisht jo ti
Kush e di, sigurisht as une
Anje nga ne s'di gje tani
Sot vertet nuk dime kurregje.

OrgjinaliVem Vet- Lisa Ekdahl
Du är en saga för god för att vara sann
det är en saga i sig att vi funnit varann
vi kunde lika gärna
aldrig nånsin mötts
eller var vårt möte
redan bestämt långt innan vi fötts

Ref:vem vet, inte du
vem vet. inte jag
vi vet ingenting nu
vi vet inget idag

6 qershor- dita kombetare e Suedise

Sot eshte feste. Vendosur me nje urdherese te vitit 1983 ku konfirmohej se 6 qershori eshte dita kombetare e Suedise dhe gjithashtu dita e flamurit. 6 qershori eshte festuar si dita e flamurit qe ne vitin 1916. Se fundmi, ne 2005 kjo dite eshte edhe dite pushimi kombetar. Caktimi i 6 qershorit si dite feste kombetare (dite e kuqe) solli per pasoje humbjen e statusit te festes per diten e dyte pas Rreshajave (SE- Annandag pingst, ENG- Whitsun). Ne nje urdherese te vitit 1996 specifikohet gjithashtu qe dita kombetare eshte nje dite ne te cilen njesite ushtarake pershendesin flamurin me bateri qitjeje.

6 qershori eshte qujatur historikisht dita e Gustav Vases, Dita e flamurit, dhe tanime dita kombetare e Suedise. Percaktimi i kesaj date si dite perkujtimore kombetare eshte bere diku ne shekullin e 18. Filloi si perkujtim i dates 6 qershor 1523, kur Gustav Vasa u kurorezua mbret i Suedise dhe kur Unioni i Kalmarit u shfuqizua perfundimisht duke i lejuar Suedise te ribehej nje shtet me vete.
Forma e qeverisjes se suedise u reformua pikerisht ne 6 qershor 1809, dhe po e njejta date u perdor ne reformen e trashegimise se titullit te mbretit ne vitin 1974.

6 qershori si dita e flamurit eshte festuar qe prej viti 1916. Nismetar ishte Arthur Hazelius, krijuesi i muzeut te veprave nordike (Nordiska museet) dhe i keshtjelles e parkut zoologjik Skansen te Stokhomit. Nisma ishte pjese e nje perpjekjeje per te percaktuar data festimi per fenomene te ndryshme nen frymen nacionaliste te periudhes. Nisma ishte gjithashtu nje mundesi per te grumbulluar te ardhura per parkun zoologjik dhe muzeun.

Disa historiane permendin (pa mundur te vertetojne te dhenat) se ne qershor 1893 u organizuan nje seri festimesh me tematike kombetare. Te gjitha ditet kur u zhvilluan festimet ra shi, me perjashtim te 6 qershorit gje qe beri qe shumica e vizitoreve dhe festuesve te merrnin pjese pikerisht ne festimet e asaj dite. Hazelius shkruan ne ditarin e Skansen per vitin 1893 "ketu ne Skansen, 6 qershori, dita e Gustavit, eshte percaktuar dhe festuar dhe do te vazhdoje te festohet qe sot e tutje si dite perkujtimore e heroizmave atdhetare, dite kombetare".

Urdheresa e vitit 1983per ta bere dite festive zyrtare 6 qershorin eshte nenshkruar nga Carl Axel Petri ne periudhen e fundit te Carlit si minister i drejtesise.

Forma e tanishme e qeverisjes dhe formimit te parlamentit (Riksdagen) u ratifikua ne 6 qershor 1974. Propozimi 2004/05:23 qe rezultoi ne urdheresen e viti 2005 ku 6 qershori u shpall dite e kuqe, thuhet nder te tjera se ky ndryshim do ta bente diten me te rendesishme sesa kur vetem emertohej si dita e flamurit dhe dita kombetare.
Nje tjeter perfitim me kete dite ishte se do t'u krijonte mundesi suedezeve te "mblidheshin" reth nje date te caktuar ashtu si dhe te huajit qe gjithmone cuditeshin qe nje feste e tille nuk ishte dite pushimi. Per me teper edhe ata persona qe do te fitonin shtetesine/kombesine suedeze do te mund ta festonin ate pikerisht ne kete dite.

Sindikatat suedeze ishin kritike ndaj nderrimit te dites se pushimit sepse ne praktike kjo dite nenkupton me pak dite pushimi per punonjesit. Ne rast se 6 qershori eshte e shtune ose e diele ajo nuk sjell nje dite pushimi te premten apo te henen pasardhese. Nderkohe dita e rreshajave (me diten e pushimit te se ciles kembeu vendin) bie gjithmone diten e hene dhe rrjedhimisht garantonte nje dite pushimi per te gjithe, cdo vit.

Permbledhur nga Wikipedia etj.

Melodia dhe teksti i fundjaves

Kenga qe do prezantoj sot mori pjese ne Eurovizion ne vitin 2000 dhe arriti ne vendin e 7. Ka nje muzike te fuqishme dhe nje text e temperament luftarak qe cuditerisht e gjej frymezues. Ndoshta fale marsheve me te cilat jemi rritur.

Po perpiqem te shqiperoj tekstin-direkt nga orgjinali duke u perpjekur te ruaj "kendueshmerine" per ata qe u intereson. (Versioni ne anglisht, qe u pergatit per Eurovizionin, si dhe orgjinali ne suedisht gjenden poshte videos).

Roger Pontare "Kur era peshperit emrin tim"
U rroberova nga erresira
Asnje fije drite
dhe pse zjarri rrotull perpinte gjithcka
Ne shkelqimin e flakes pashe shprese e besim
Te zhduken ne qerthuj si tym...

Oh me jep fuqi
Me jep forcen te mbroj vendin tim
Me jep nje rruge,
ta ndjek
Ja shoh shpaten luft(et)arit qe prin!

Ref.
Doni qe te kthehem pas,
Te luftoj per liri?
Kurre atdheun s'e tradhetoj
Kur era therret emrin tim...

Shiu qe ra
dhimbjen time e fsheh per gjithnje
Shoi etjen qe
me pervelonte ne gji
Ne agim arratine drejt malit e mora
Dhe ne vrap e siper nje ze, degjova
Era cirret
E degjoj te therrase emrin tim
Kam nje udhe,
do ta ndjek
E shoh shpaten ne dor'n e luftetarit,
Me prin!




Orgjinali: Roger Pontare "När vindarna viskar mitt namn"
Jag blev fångad i ett mörker
Jag såg inget ljus fast allt omkring stod i brand
I lågornas sken fanns mitt hopp och min tro
Som virvlade bort och försvann
Så ge mig min styrka
Ge mig kraft att försvara mitt land
Ge mig en väg att gå
Jag ser yxan i krigarens hand

Ref.
Vill ni att jag vänder om
Och slåss för den jag är
Aldrig sviker jag mitt land
När vindarna viskar mitt namn

Regnet som föll det fick dölja min sorg
Och släcka min brinnande törst
Jag flydde till bergen när gryningen kom
Men plötsligt jag hörde en röst
Vindarna viskar
Jag hör dem kallar mitt namn
Jag har en väg att gå
Jag ser yxan i krigarens hand

English lyrics: WHEN THE SPIRITS ARE CALLING MY NAME
I am caught in a trap,
there is no turning back.
I'm finally facing the fear.
The sky is on fire
and up with the flames,
my hope and my dreams disappear.

So bring me the power,
let us live for the land and the seas.
Show me the way to go,
Let me fight with my body and soul....

LET ME BE, THE NATIVE SON,
WITH FREEDOM IN MY HEART.
LIFE WILL NEVER BE THE SAME,
WHEN SPIRITS ARE CALLING MY NAME

Let me out of the darkness,
the shadows of pain,
and I'm keeping my promise to you.
My people, my spirit, the home of my heart,
You're with me wherever I go.

More history on vacation

Sic u tregova ne postin paraardhes isha nje vizite ne Minnesota. Ajo qe dija me pare per Minnesoten mund te permblidhej me keto fjali:
Minnesota eshte afer Kanadase. Minneapolis eshte nje nga qytetet e njohura te Minnesotes (jo kryeqytet) ne te cilin vjet u shemb nje ure. Lumi i Missisipi fillon ne Minnesota. Ne shtetin e Minnesotes ka shume njerez me orgjine suedeze. Minneapolis dhe StPaul jane bashkangjitur aq shume sa quhen qytete binjake (twin-cities)

Ajo qe di tani eshte dicka me teper (kuptohet). Pershembull Minnesota njihet per liqejte qe jane mese 10 000. Per veren e kendshme dhe te lagesht dhe dimrat e ftohte dhe me ere te mprehte brisk qe e rrit proporcionalisht ndjesine e te ftohtit. Gjate vizites ne Minnesota zbulova gjithashtu qe dija plot gjera te tjera qe kishin te benin pikerisht me kete shtet por qe une nuk i kisha "lidhur" me njera-tjetren. Per shembull fakti qe nje nga autoret e mi te preferuar vjen nga St. Paul Minnesota (po flas per F.Scott Fitzgerald).

Apo fakti qe nje nga musicals me te njohur te kompozuar nga Benny Andersson dhe Björn Ulveus (Benny dhe Björn te njohur si dy B-te e ABBA) titullohet "Kristina nga Dufvemåla" dhe merr spunto nga nje seri prej kater librash qe mund te quhen liber "themeltar"apo madje madje "bibel" mbi emigracionin.

Seria e perbere nga Mergimtaret (org. Utvandrarna. eng The Emigrants), Drejt tokes se premtuar (org. Invandrarna. eng Unto a good land), Kolonia e re (org. Nybyggarna. eng The Settlers) dhe Letra e fundit familjes (org. Sista brevet till Sverige. eng The Last Letter Home) eshte shkruar nga Wilhelm Moberg dhe rrefen epopene e emigranteve suedeze qe moren rrugen per ne Ameriken e "mundesive"ne fillimin dhe mesin e shekullit te nentembedhjete. Mese nje milion vete emigruan (krahaso me faktin qe popullsia aktuale e Suedise eshte rreth tete milione) dhe here lane kockat, here shpresat dhe nganjehere paten fatin te arrijne ate qe deshiruan ne po te njejten Amerike.

Aktualisht vetem 1,4 perqind e popullsise (shifra vjen nga census bureau) ne Minnesota ka prejardhje suedeze pra shume gjera kane ndryshuar.

Nder gjerat tipike suedeze ne Minnesota eshte qyteza Lindstrom qe e ka marre emrin nga emigranti Daniel Lindtröm me prejardhje nga Hassela (qytet me te cilin qyteza e Lindstrom eshte e binjakezuar dhe ka shkembime jo vetem turistike por dhe ekonomike e kulturore). Ne Lindstrom mund te soditet statuja Karl-Oskar dhe Kristines- dy personazhet kryesore te epopese se emigranteve. Ne afersi te Lindstrom eshte edhe varreza "Glader" ku glader ishte nje emertin i perdorur per ushtaret ne Suedi ne fillimin e shekullit te nentembedhjete si dhe emri i personit qe zoteronte tokat ku eshte ngritur varreza, perkatesisht Anders Peter Nilsson Glad lindur 1853 ne Furuby te Suedise. Vete shkrimtari Vilhelm Moberg jetoi per pak kohe ne nje nga pronat e ndodhura prane varrezave Glader teksa bente kerkime per vepren qe do te shkruante me pas. Pamje nga varreza paraqiten edhe ne filmin "Toka e Re" qe bazohet ne librin e dyte te serise. (Foto e bashkengjitur tregon statujen e Moberg me bicikleten e tij teksa ndiqte gjurmet e emigranteve dhe studionte ne biblotekat kishtare rrotul Lindstrom. Marre ashtu si dhe fotot e tjera te keti posti nga http://www.christers.se/).

Vizita ne gjurmet e Moberg dhe emigranteve suedeze me coi edhe ne Taylor Falls si dhe ne Chisago. Chisago ishte fillimisht nje fshath me vetem gjashte banesa kur kolonizatoret e pare suedeze mberriten ne fillim te 1850. Ne 1854 u ndertua kisha e Chisago Lake Church ne varrezat e te ciles pothuaj te gjithe guret bartin emra me orgjine suedeze.

Pak me tej ne Scandia gjendet edhe Muzeumi i Gammelgarden (fshati i vjeter) qe perbehet nga gjashte ndertesa druri te periudhes 1850-1860, nder te tjera njesine e pare mjekesore, banesen e priftit si dhe disa banesa emigrantesh. Njera nga ndertesat perdoret tanime si muze shkollor sepse ne te mesonin shkrim dhe katekeze femijet e emigranteve.


Nga gjerat me imponuese qe pashe gjate vizites ishte ndertesa qe shikoni ne foto dhe qe ndodhet ne Minneapolis. Per nje moment me beri te deshiroja qe shqiptaret te kishin te njejtin dedikim ndaj ruajtjes se historise se tyre sa kemi dedikim dhe nerv te merremi me politike apo te diskutojme njerin apo tjetrin politikan sharlatan e kokegdhe.

Ndertesa eshte per momentin qendra e Institutit Suedezo Amerikan dhe eshte dhuruar nga nje djale qe emigroi ne Amerike si femije i varfer 8 vjecar, korri sukses pas suksesi si gazetar dhe njeri i shtypit dhe ndertoi nje banese historike qe nder te tjera permban 11 vatra te dekoruara me pllaka porcelani ( si ne foto), piktura, gdhendje druri, tavane te varura viktoriane e detaje pa fund si dhe nje dyqan me ornamente, libra, kostume kombetare etj. etj.

Ne te njejten ndertese mund te soditej mozaiku i meposhtem i bere prej qelqi te ngjyrosur qe paraqet renien e Gotland orgjinali i se ciles ndodhet ne Visby.















Po ashtu ne ambjentet e institutit mbahen shpesh shfaqje, ekspoze, kokteje si dhe festohen tradicionalisht festa suedeze si Midsommar, krishtlindjet, Lucia etj. Keto dite ne muze ekzpozohen nder te tjera edhe skicat e piktorit te njohur suedez Anders Zorn ne nje ekspozite te titulluar "Nga fshataret deri ne presidentet" sepse Zorn gjate jetes se tij ka pikturuar pervec shume njerezve te zakonshem edhe tre nga persidentet amerikane.

Fola gjate per udhetimin ne gjurmen e emigranteve suedeze. Por mund te kisha folur edhe me gjate sepse ishte vertet interesante te ndiqje gjurmet e njerezve qe e kane dokumentuar udhetimin e tyre, qe krenohen me ate qe kane arritur si ne vendin nga vijne ashtu dhe aty ku ndodhen tani. Qe jo vetem nuk e harrojne prejardhjen por bejne gjithcka per ta kujtuar dhe mbajtur gjalle ate qe i ben te ndryshem nga te tjeret qe nga emertimi i vendeve si Mora apo Lindstom deri tek librat e shkruara ne anglisht per te percjelle tek brezat e lindur ne amerike festat tradicionale suedeze si Midsommar apo Lucia.

Dita e tulipanit

Eshte viti i 12-te ne te cilin 15 janari festohet si dita e tulipaneve ketu ne Suedi. Ne fakt nuk eshte cudi sepse tulipanet hyjne tek lulet me te dashura dhe me popullore. Nga 1 janari deri ne pashke shiten mese 1 miljone tulipane ne dite. Pelqimi i tulipaneve eshte madje me i madh se ne vete Hollande. Serat e luleve te mese 250 floristeve prodhojne mese 130 miljone tulipane gjate periudhes janar-mars. Suksesi i ketyre luleve ne fakt eshte fare i natyrshem po te mendosh zymtesine e dimerit dhe koloritin gazmor qe sjellin nderkohe tulipanet.

Llojet ashtu si dhe ngjyrat e tulipaneve te shitur variojne, "qepujkat" e tulipaneve qe kultivohen sillen nga Hollanda. Te gjitha llojet e reja te "shartimeve" te tulipaneve i kalojne nje rregjistrimi rigoroz nga Organizata Mbreterore e kultivuesve te tulipaneve po ne Hollande. Nder llojet e "reja" me tipare dhe emra suedeze jane Princesha Victoria- nje tulipan i bardhe e i kuq qe huazon emrin nga mbreteresha e ardhshme e Suedise, Ingemar Stenmark- nje tulipan boje roze ne te kuqe qe huazon emrin e nje skiatori te famshem, ABBA (fotoja e bashkengjitur) - nje tulipan i kuq flakerues me petale te dyfishta shpjegimi i prejardhjes se emrit te se cilit eshte i panevojshem.

Tulipanet jane te ngrenshem (si gjethet ashtu edhe petalet) ndaj munden fare mire te perdoren per dekorim ne servirje gjellesh apo ne sallata. "Qepa" e tulipaneve permban nje substance qe quhet tulipin dhe qe mund te kete efekte irrituese per disa persona. Megjithate kjo substance nuk eshte helmuese.

Dhe po! Meqe ishte dita e tulipaneve dhe meqe tufa paraardhese kishte gjetur rrugen per ne koshin e plehrave organike une bleva nje tufe te re tulipanesh.

ps: per shkrime te tjera reth tulipaneve etj mund t'i referoheni Enit tek shkrimi:"Back again with tulips:)"dhe "Istanbul the city of 3 million tulips"

Tomas Tranströmer

-
Trött på alla som kommer med ord, ord men inget språk
For jag till den snötäckta ön.
Det vilda har inga ord.
De oskrivna sidorna breder ut sig åt alla håll!
Jag stöter på spåren av rådjursklövar i snön.
Språk men inga ord.
Tomas Tranströmer ”Samlade dikter 1954-1996”

I lodhur nga te gjithe ata qe vijne me fjale, me fjale por pa gjuhe
Shkova tek ishulli i mbuluar nga bora.
Djerrina eshte e pafjale.
Faqe te pashkruara shtrihen ne te gjitha anet!
Perballem me gjurmet e thundrave te kaproit ne debore.
Gjuhe e pa fjale.
Tomas Tranströmer ”Permbledhje vargjesh 1954-1996”

MEDELTIDA MOTIV

Under vårt förtrollande minspel väntar
alltid kraniet, pokeransiktet. Medan
solen sakta rullar förbi på himlen.
Schackspelet pågår.
Ett frisörsaxklippande ljud från snåren.
Solen rullar sakta förbi på himlen.
Schackpartiet avstannar i remi. I
regnbågens tystnad.

/Tomas Tranströmmer/
Dikten är från en bok som heter FÖR LEVANDE OCH DÖDA och som kom 1989

Motiv mesjetar

Nen mimiken tone magjepsese pret
gjithmone kafka, fytyra e ngrire e pokerit. Teksa
dielli dalngadale rrokulliset perbri ne qiell.
Loja e shahut vazhdon.
Zhurme si gershere qethese berberi nga shkurret.
Ne qiell, dielli rrokulliset perbri dalngadale.
Loja e shahut mbaron ne Remi. Ne
heshtjen e ylberit.
/Tomas Tranströmmer/
Vargjet jane nga nje liber qe titullohet "Per te gjalle e te vdekur" botuar 1989

Espresso

Det svarta kaffet på uteserveringen
med stolar och bord granna som insekter.

Det är dyra uppfångade droppar
fyllda med samma styrka som Ja och Nej.

Det bärs fram ur dunkla kaféer
och ser in i solen utan att blinka.

I dagsljuset en punkt av v'älgörande svart
som snabbt flyter ut i en blek gäst.

Det liknar dropparna av svart djupsinne
som ibland fångas upp av själen,

som ger en välgörande stöt: Gå!
Inspiration att öppna ögnen.

Espresso

Kafja e zeze ne kafenene perjashta
me stola dhe tryeza te hijshme si insekte.

I shtrenje lengu mbledhur pike pike
mbushur me te njejten force si PO dhe JOj.

Bartet jashte nga kafene te mugeta
dhe e sheh diellin ne sy pa i pulitur syte.

Ne driten e diellit nje pike melhemi te zi
qe shpejt rrjedh ne gurmazin e nje vizitori te zbehte.

I ngjan pikave te zeza te aresyese se thelle
qe ndonjehere i degjon dhe shpirti,

dhe jep nje shtyse bamirese: EC!
Frymezim per te hapur syte.

* per autorin dhe jeten e tij do te flas here tjeter
** perkthimet jane te miat. Shyqeri, Swed nese keni sugjerime ju mirepres.

Vjeshte

Sezonet e punes jane cuditerisht ne kundershtim me stinet e vitit.

Vjeshta (te pakten ne Suedi) eshte periudha kur kryhen te gjitha studimet, mbledhjet, iniciativat, reformat, ndryshimet, planet, bisedat vjetore, negociatat e rrogave, rinegociatat e marreveshjeve.
Ne vend qe te "mbillen" idete ne pranvere per t'u "korrur" ne vjeshte, behet gjithcka ne vjeshte, me mbjellje me korrje me analiza me plane me aktivitete "jashtepunesore", me afterworke dhe koncerte.

Fundi i vitit ka qyfyret e veta (qe ndoshta do te rrefehen kur t'i vije koha) nderkohe qe ne sezonet e pushimeve behet fjale vetem per "mbijetese" te atij "cerekut" te punonjesve qe pret pushimet ose qe sapo eshte kthyer nga pushimet ne favor dhe mungese te trecerekut tjeter te punonjesve (qe sipas rregullave marrin 5 jave te njepasnjeshme pushimi nga te cilat te pakten dy duhet te jene ne korrik).